een audiofiele Concertgebouw opname

Deze Bizet plaat was één van de best verkochte platen van Philips. Als collectors-item dus nauwelijks interessant. Het is wél één van de mooiste opnamen met het Concertgebouworkest. In de jaren '70 – '80 stond Philips wat betreft opname-techniek aan de top. Zeker in de kamermuziek maakte Philips de mooiste opnamen. Ook de opnamen van het Concertgebouworkest zijn nog altijd toonaangevend. Deze opname van het Concertgebouworkest onder Bernard Haitink is om te smullen. Prachtig van sfeer, een enorme ruimte, en een ongelooflijke dynamiek. Met deze opname zit je gewoon ergens midden in de grote zaal van het Concertgebouw Amsterdam. Het staat allemaal als een huis. En dat allemaal geperst op nogal flut-vinyl. Ze konden er wat van bij Philips in die jaren! En: vergelijk dit maar eens met de latere Decca Concertgebouw opnamen, of met die afschuwelijke SACD opnamen op het RCO live (het huidige label van het Concertgebouw) label.
De muziek is wellicht wat oppervlakkig, maar de geluidskwaliteit is top!

De Haffner serenade van Mozart

In Mozart's oeuvre neemt de Haffner serenade een bijzondere plaats in. Enerzijds vormt deze serenade een afsluiting van de vele serenades die Mozart schreef voor allerlei buiten-activiteiten, anderzijds lijkt hier de volwassen Mozart met zijn donkere kanten aan het licht te treden. De Haffner serenade werd in opdracht geschreven voor de rijke handelaar en burgemeester van Salzburg, Sigmund Haffner ter gelegenheid van de bruiloft van diens dochter Elisabeth. Mozart aanvaarde de opdracht en schreef er een groots divertimento in maar liefst 8 delen voor. Het concertante element verwerkte Mozart in het tweede en vierde deel, met soloviool en orkest. Deze “twee vioolconcerten in een symfonie” werpen al de diepe melancholie en ernst vooruit die we kennen van de late Mozart. Een bijzondere plaats vormt het derde deel, het menuetto. Mozart gaat hier plotseling over in één van zijn favoriete (latere) toonsoorten g klein. De eerste maten zijn hoogst waarschijnlijk een (vermomd) citaat van een volksliedje dat nu niet bepaald bij de sfeer past van een feestelijke gebeurtenis als een bruiloft. Samen met de dreigende toonsoort en lading horen we in dit menuet de donkere en sarcastische kant van Mozart die we ook kennen uit de werken die ontstonden in zijn laatste levensjaar. Overigens viel de Haffner serenade zeer in de smaak, zelfs zo dat de opdrachtgever nog een serenade bestelde die Mozart uiteindelijk uitwerkte tot zijn Haffner symfonie, een rijp meesterwerk dat het bevattingsvermogen van de handelaar-burgemeester waarschijnlijk ver te boven moet zijn gegaan. Mozart was twintig jaar toen hij dit meesterwerk schreef, het werpt in veel opzichten al licht op de merkwaardige mengeling van optimisme en diepe somberheid die we kennen uit de laatste jaren van Mozart's muziek. De uitvoering door het orkest van de Bayerischen Rundfunks onder Kubulik en soloviolist Rudolhp Koeckert (de primarus van het Koeckert kwartet) is ideaal.

Een DG opname geeft zijn geheimen prijs...

Er zijn van die opnamen die maar niet willen klinken. Van die opnamen die op zijn best als matig kunnen worden omschreven, maar meestal erg beroerd klinken. Hoe “beter” de audio-installatie, hoe slechter ze lijken te gaan klinken. Wij willen daar nooit aan. Wij geloven simpelweg niet dat top-opname mensen een wanproduct afleveren. Natuurlijk wordt er geknoeid in de opnamewereld, maar soms lijkt een bepaalde combinatie eigenlijk niet te kunnen staan voor een slechte opname. Neem nu deze beroemde uitvoering van Brahms 4 door de Wiener Philharmoniker onder Carlos Kleiber. Waarschijnlijk de beste uitvoering van Brahms vierde symfonie. Alleen die opname! Velen zullen deze opname teleurgesteld in de platenkast hebben gezet omdat de opname meestal nogal beroerd klinkt. Scherpe strijkersklank en een dichtlopende orkestklank in de tutti. Eigenlijk niet om aan te horen. Het is schijn: de opname is helemaal niet zo beroerd. Sterker nog: is een heerlijke opname van de Wiener Philhramoniker. Maar we moeten er wel wat moeite voor doen....
Klaus Scheibe tekende voor de opname-techniek. Scheibe was nu niet bepaald een man die er maar met zijn pet naar gooide! Velen menen dat deze Brahms 4 zo slecht (lijkt) te klinken omdat het een digitale opname betreft. Wij zijn echter van mening dat er niets mis is met een digitale opname, we geloven alleen niet in het medium cd. Met digitale registratie is niets mis. In tegendeel, digitale opnametechniek kan echt grandioos zijn.
Het merkwaardige is dat deze Brahms 4, met het steeds muzikaler worden van onze installatie is meegegroeid. Gaandeweg heeft deze opname zijn schoonheid prijs gegeven. We stellen 'm met opzet aan u voor omdat juist zo'n plaat een echte kraker is voor uw installatie. Natuurlijk, een zeer audiofiele plaat op één of ander audiofiel label klikt al snel erg goed, maar dat doen ze eigenlijk op alle installaties wel. Deze Brahms 4 geeft zijn geheimen pas prijs als de installatie muzikaal écht weet te overtuigen. De grandioze sfeer van deze opname, de dynamiek in de orkesttutti, de klank van de houtblazers, het live gevoel komt slechts bij de allerbeste geluids-installaties tot leven. Bij ons groeide de opname met elke echte verbetering. Stond ie een aantal jaren geleden nog in de kast bij de afgeschreven en slechte opnamen, inmiddels zijn we zover dat we 'm trots laten horen aan iedereen die maar niet kan geloven dat er niets mis is met deze notoire audio-killer...
U bent dus gewaarschuwd, maar neemt u van ons maar aan dat er echt niets mis is met deze DG opname.

bijenwas condensatoren

Update 18 mei 2008:

Na een aantal weken luisteren naar de Jupiter bijenwas condensatoren kunnen we u melden dat ze voortaan (onder voorbehoud van levering) zullen worden ingebouwd in onze voorversterkers en phonotrap. We hebben geen nadelen kunnen constateren, wel een inspeelperiode die langer is dan we gewend zijn. Voor de zelfbouwers onder ons: geef de Jupiters echt even de tijd, en voor wie zelf met de soldeerbout aan de gang gaat: kom nooit met de soldeerbout te dicht in de buurt van de condensator zelf! Zorg ervoor dat de condensatoren niet te dicht in de buurt van heet wordende weerstanden liggen (let dus op de lay-out). Op de website van Jupiter staan wat dat betreft enkele wijze raadgevingen. Voor de rest: een weergaloos mooie condensator! Over een paar weken gaan we de enige koppel condensator in de Apotheose vervangen voor een Jupiter. In de Apotheose wordt het dus echt goed warm. Eens kijken of er geen vreemde zaken gebeuren met de bijtjes in een echt warme omgeving...

Jupiter bijenwas condensatoren

We zijn altijd bezig met onderzoek of we onze versterkers nog kunnen verbeteren. Ons gehoor heeft daarin altijd het laatste woord. Uiteraard meten we alles na, maar meetresultaten zeggen zelden iets over hoe iets nu eigenlijk klinkt, bovendien laat een versterker meestal geen andere meetresultaten zien als we een bepaald onderdeel vervangen. Koppelcondensatoren in een buizenversterker zijn van die dingen die nogal wat uitmaken in de uiteindelijke klank. We gebruiken de beste die we konden vinden, en opnieuw gaf ons gehoor daarbij de doorslag voor onze keuze. We hebben Auricaps, Jensen, Audio-Note, Mundorf en een aantal vintage NOS papier in olie condensatoren vele maanden in de versterkers gehad. Uiteindelijk bleven de Auricaps, de Mosterd condensatoren en de NOS papier in olie condensatoren. Vorige week kregen we een aantal Jupiter bijenwas condensatoren binnen. Vreemde, een beetje kleverige klompjes. Jupiters hebben geen kunststof omhulsel, het papier is ingegoten in bijenwas. Een constructie die we al zien in de oude radiotechniek. Jupiter beweert de nadelen inmiddels onder de knie te hebben. Een blijvend nadeel is dat de bijenwas condensatoren slecht tegen hitte kunnen. Een nadeel dat we de komende maanden zullen onderzoeken. Vooralsnog gebruiken we de Jupiters dus in de voorversterker en phonotrap, waar de warmteontwikkeling niet al te groot is. Komende week zal één van de koppel c's in de Apotheose worden vervangen voor een Jupiter...
En hoe klinkt een Jupiter? Al meteen na vervanging van de NOS papier in olie en de Auricap valt het zeer gave en schone hoog op. Weergaloze strijkersweergave. Het geluid van een condensator die er koud een half uurtje inzit is meestal niet te genieten, de Jupiters laten meteen al iets van het magische horen dat ze in petto hebben. Nu na een week zijn de Jupiters lekker ingespeeld (de meten is weten jongens onder u moeten echt eens met open oren luisteren naar deze verschillen!), en wij kunnen niet anders zeggen dat de Jupiters echt magisch mooi zijn. Een krankzinnige resolutie, een zijdezacht hoog, een rijke voorname klank, volledig zonder stress. Zelfs de meest lastige opnamen klinken nu vrij en makkelijk. We horen lijnen en lagen in de muziek die voorheen verborgen bleven, de Jupiters klinken zo overtuigend dat we ze vanaf nu standaard gaan gebruiken. U weet dat wij vrij nuchter zijn, maar de bijenwas klompjes vinden we echt een aanwinst.
We moeten over een aantal weken nog wel onderzoeken of de Jupiters de relatieve warmteontwikkeling goed en blijvend kunnen doorstaan. Ze gaan er dus weer uit om er aan te meten. Immers: een condensator die vroegtijdig de geest geeft of snel gaat verouderen is natuurlijk geen optie. Enfin: over een paar weken weten we wat dat betreft meer. Zoals het er nu voorstaat vinden we de Jupiters met kop en schouder klankmatig boven alle verkrijgbare condensatoren staan.
Mensen met onze voorversterkers en phono's kunnen over een tijdje de Jupiters tegen kostprijs laten inbouwen (half uurtje werk)

Sander

Casals Prades Festival. Schubert op. 99

Klassieke muziek leren waarderen heeft niet alleen te maken met muzikaliteit of aanleg. Wie al vroeg in aanraking komt met klassieke muziek en daarbij door anderen geholpen wordt bij het luisteren heeft een goede start. Toen ik vanavond deze Casals plaat draaide moest ik onmiddellijk weer aan de dagen denken die ik als jongetje doorbracht bij mijn oudere zus en haar man Joop. Joop was net getrouwd met mijn zus en ik ging daar dan soms een weekendje logeren. Joop had conservatorium, en speelde trompet. Bij hem hoorde ik voor het eerst de Mahler symfonieën, platen met grote dirigenten als Bruno Walter, Monteux, Reiner en Toscanini. Ik zie Joop nog altijd staan voor zijn Dual pick-up, heftig gebarend en enthousiast vertellend over de muziek die op dat moment klonk uit zijn zelfgebouwde speakers met de Philips 9710. Joop was ook een echte platen-verzamelaar. Vaak gingen we naar Rotterdam om naar Dankers, de Bijenkorf of Termeulen te gaan om een plaat te kopen. Een paar jaar geleden is Joop overleden, en van mijn zus heb ik een groot gedeelte van zijn platenverzameling gekregen, waaronder ook deze Casals plaat. Muziek leren waarderen, de verhalen aan elkaar doorvertellen, elkaar steunen in de zoektocht naar je eigen muzikaliteit is ook iets wat Pablo Casals voorstond. Casals die de eerste was die de Bach cellosuites weer onder de aandacht bracht van het publiek in 1935, Casals die zijn eigen festival (Prades) oprichtte om er met gelijkgestemden bekende en minder bekende kamermuziek voor het publiek te spelen. Pablo Casals was niet alleen één van de grootste cellisten van de vorige eeuw, met zijn festival in Prades onsloot hij een wereld van kamermuziek voor het publiek, en zorgde voor een revival van het intieme kamermuziek recital. Voor veel musici was optreden in Prades met Casals een eer. We danken de mooiste live uitvoeringen juist aan Pablo Casals en zijn festival. Op deze plaat horen we Casals samen met de violist Alexander Scheider en de pianist Eugene Estomin in het eerste trio van Schubert. Een prachtige, zangerige uitvoering, rond 1955 opgenomen. Het is niet de “perfectie” die we vandaag de dag horen op cd, hier en daar horen we een foutje of is de intonatie niet optimaal, maar de sfeer en muzikaliteit is tastbaar. Het is droevig te moeten constateren dat al die opnamen ooit gemaakt tijdens het Prades Festival niet meer door platenmaatschappijen worden uitgebracht op cd, zodat een jonge generatie daar kennis mee kan maken.

Sander

Campoli speelt Saint Saens

In deze tijd van muziek op harde schijven, squeezeboxen, mp3 bestanden, de veel voor weinig en het “gemak” dient de mens mentaliteit, doen wij het nog steeds met de ouderwetse grammofoonplaat. Komt geen afstandsbediening of computer aan te pas. Met vaste hand laten we de naald in de groef zakken. Daar stappen we nooit meer vanaf! Uiteraard hebben we een cd-speler en veel muziek op cd, maar het liefst luisteren we naar een grammofoonplaat, jawel zelfs mono platen. “Gesqueezde” muziek vanaf een harde schijf komt er bij ons niet in. Wij lieten ons laatst zo'n gesqueesd” muziekje voorspelen door een “gesqueesde lounge” mijnheer die het laatste snufje van de audio/computer industrie helemaal het einde vond. Fantáástisch mijnheertje, een routertje erbij en je kunt overal in je huis muziek afspelen. Lekker zappen en browsen door je muziekcollectie, echt súúper! Nou, we vonden het niet zo súúper toen we het glazige en waterige geluid hoorden. Letten die lounge figuren (zo noemen we ze hier maar bij Tube Elysium) nu echt nooit eens op echte geluiden die ons dagelijks omringen, wonen die loungers nu nooit eens een muziekuitvoering bij, of bestaat hun perceptie van geluid en muziek uitsluitend nog in hun virtuele “hyves” wereld?
Luistert u eens naar het naargeestige geluid van al of niet gecomprimeerde muziekbestanden vanaf een harde schijf zoals dat tegenwoordig in schijnt te zijn. Let u eens op de klanken van klinkers en medeklinkers, impuls geluiden, glijdende tonen, dynamiek stapjes. Uiteraard heeft dat zeker te maken met de kwaliteiten van de omzetting of de mate van compressie of de wijze waarop het geluid wordt opgeslagen. Het kan allemaal heel aardig klinken. Maar aardig is voor ons nog niet goed! Wij beginnen er dus niet aan, bovendien hebben we helemaal geen behoefte aan overal muziek in huis, en zappen in onze muziek is ook niet zo onze stiel.

Komen we daarmee aan iets heel ouderwets: deze stokoude Decca 25 cm grammofoonplaat. Mono uit 1956. De violist Alfredo Campoli speelt met de London Sympony onder Fistoulari de Havanaise en het Rondo Capricioso van Saint Saens. Speciaal voor de “loungers”, maar ook voor de doorgedraaide audiofielen onder u die menen dat kwaliteitsweergave alleen met zeer speciale audiofiele platen-en cd-labels mogelijk is, willen wij u deze mono plaat eens onder de aandacht brengen. In de eerste plaats is deze oude Decca 10 inch een document van één van de grote violisten uit de vorige eeuw, en in de tweede plaats omdat deze mono plaat echt enorm goed klinkt. Zo kan muziek vanaf een grammofoonplaat dus klinken, puur, fascinerend, meeslepend, en echt onwaarschijnlijk dynamisch. Daar kan geen audiofiele plaat, cd of sacd tegenop! U luistert zo'n plaat ademloos van het begin tot het eind uit. Niks geen gezap of “gebrowse”, gewoon op je stoel zitten en luisteren naar muziek.

Ach, het plaatje kraakt iets (de VPI platen-wasmachine heeft 'm aardig stil gekregen), er zit een brom in de opname en hier en daar zit er een persfout in. Maar wat een opname, wat een dynamiek, wat een betoverende klank! Let wel: uw apparatuur moet echt van de hoogste muzikale orde zijn wil het plaatje zijn weergaloze klanken vrijgeven. Met een mono-element (jawel die worden weer gemaakt) klinkt ie nog mooier, maar ook met een stereo-element is het al schitterend.

Wij verzamelen overigens mono platen, u heeft misschien (nog) geen idee hoe fraai dat kan zijn, maar wij worden er soms heel opgewonden van. We kennen zelfs mensen in Japan die helemaal “monogaam”zijn gaan leven, met mono-platen, één monoversterker en één luidspreker. Weet u, we kunnen er ons nog iets bij voorstellen ook! Zonderling? Weet u wat: koopt u op de plaatselijke markt maar eens zo'n Decca, Columbia, Philips Minigroove of DG mono plaatje. Probeer het maar eens, wedden dat het echt muzikaal klinkt, naar ons idee zo muzikaal dat we al die audiofiele opnamen maar met een grote korrel zout nemen. Sterker nog: bij ons klinkt bij een demo gewoon een oude mono plaat. En over al die squeeze ellende zullen we het maar niet meer hebben...

Sander, Tube Elysium

KEF 107 naar Ton...

Vandaag hebben we de Kef 107's naar Ton verhuisd. Het was me wel weer een weekendje sjouwen. Gisteren op stap met twee l 'Apotheose monoblokken van bijna 50 kg per stuk. Drie trappen af en na afloop van de demo in de Betuwe bij Henk weer - naar mijn flat - drie trappen omhoog (oef...). Enfin, het was het waard. Henk heeft ons een bouwopdracht gegeven voor de l'Apotheoses.
Vandaag besloten we om de de Kef's maar eens naar Ton te slepen. Twee enorme Kef's van 40 kilo drie trappen af. Ton's Fordje heeft het dit weekend ook aardig te verduren gehad met al dat zware spul in de kofferbak (zo komen de 'handige gebruiksmogelijkheden' nog eens van pas).
Ton's oude Kef C95 zijn nu dus vervangen voor die Kef 107 giganten. En hoe klinkt dat? Om met Ton te spreken: 'wel aardig' Nu moet u weten dat Ton een nuchtere Dordtenaar is die zelden 'uit zijn dak' gaat. Als ie iets 'wel aardig' vindt, dan bedoelt ie eigenlijk erg mooi. Ton is geen audiofiel, maar luistert naar muziek. Dat audiofiele laat ie maar over aan ondergetekende. Gelijk heeft ie, muziek kan je zelfs ontroeren als je naar een oude buizenradio luistert. Ondertussen staan die Kef toppers nu wel mooi bij Ton. De aanschaf van de 107's en de reparatie aan de Quad ESL heeft mij aardig wat centjes gekost. Het resultaat is dat ik nu gewoon weer naar die “oersaaie” ESL-en luister en de 107's bij Ton staan. Volgens mij is Ton gewoon een handige jongen: gratis een stel top-speakers. Sander een duit armer en een zere rug. Aan de andere kant: hoe gezegend ben ik met zo'n broer die de mooiste versterkers voor mij bouwt waar ik elke dag plezier aan beleef! Zeg nou zelf, dat is toch meer waard dan die paar centen? En hoe klinkt dat nu bij Ton? 'Wel aardig' dus om het maar eens op zijn Dordts te zeggen. Veel audiofielen zouden er een moord voor plegen. Komt u maar eens luisteren naar die Kef's in combinatie met de 'Les Nations' KT 88 bakken. Overigens gaat Ton over een tijdje zijn eigen 845 monsters bouwen om de Kef's aan te sturen.

Sander

Matthias Goerne zingt Schubert. Harmonia Mundi cd

Met Matthias Goerne heeft de wereld weer een zanger van formaat in de concertzaal als het gaat om de Schubert liederen. Dat werd ook wel tijd. Geen van de jonge Schubert zangers bleef uiteindelijk overeind in vergelijk met de grootste Schubert zangers uit het verleden. Geen van de nieuwkomers leek te kunnen tippen aan de perfectie en dictie van Dieskau, het inzicht van Hotter, of de sfeer die Souzay kon neerzetten. Goerne nam een aantal jaren geleden zijn eerste Schubert cd op voor Decca. Die opnamen sloegen in als een bom. Een echte Schubert zanger sinds jaren! Decca heeft inmiddels Goerne aan de kant geschoven, hoogst waarschijnlijk vanwege teleurstellende verkoopcijfers, (hoe een grote platenmaatschappij de ondergang nabij is...) cijfers die voor de major platenmaatschappijen tegenwoordig belangrijker lijken dan investeren in je gecontracteerde artiesten. Inmiddels heeft Goerne een contract bij het Franse Harmonia Mundi en zal de komende tijd maar liefst tien Schubert cd's uitbrengen.

Goerne's eerste cd op Harmonia Mundi cd is een juweel. Bijeengebracht op deze cd zijn een aantal van Schuberts beste liederen op gedichten van Schiller, Mayrhofer, Leitner en Goethe. Hier heerst nog de Sturm und Drang sfeer van Goethe's 'Die leiden des jungen Werther', maar ook de 'empfindliche Sehnsucht', de metafoor voor een goddelijke wereld waarnaar de mens snakt in dit aardse tranendal. Hier en daar klinkt de sfeer van het 'irrlicht' uit die Winterreise. Niets is wat het lijkt. Schubert, de muzikale exponent van de Biedermeier, treft onze ziel met broeierige melodieën, onverwachte modulaties en begrijpt als geen ander de betekenis van de toonsoorten in de liedkunst.

Matthias Goerne doet hier en daar een beetje denken aan Souzay, mist gelukkig de rare maniertjes van de late Dieskau en heeft het inzicht van Hotter. Leonskaja is een voortreffelijk begeleidster, niet te nadrukkelijk en niet te bescheiden.

Hoogtepunten van deze cd zijn ongetwijfeld het grandioze 'durchcomponierte' Gruppe aus dem Tartarus en het Des Fischers Liebesglück. Wie Schubert en de wereld van Goethe, Schiller en tijdgenoten een beetje kent weet dan dat het niet zomaar een liefdesliedje betreft...

Schuberts liederen raken onze existentie, ons naakte bestaan.

Of om met Goethes 'Grenzen der Menschheit' te spreken:

Ein kleiner Ring
Begrenzt unser Leben,
Und viele Geschlechter
Reihen sich dauernd
An ihres Daseins
Unendliche Kette.

Samson Francois speelt Debussy

Samson Francois was één van de grootste Franse pianisten. Cortot kon, toen Francois bij hem kwam als leerling, eigenlijk al niets meer met hem aanvangen en stuurde hem door naar Long. Francois was al op jonge leeftijd nauwelijks nog iets bij te brengen. Technisch en muzikaal was Francois op jonge leeftijd al volleerd. Long beschreef hem als een leerling die de wereld zou gaan verbazen. Een buitenbeentje die Francois. Gek van Jazz muziek, gek op mooie kleding waar ie een vermogen aan uitgaf. Een notoire drinker ook, een man ook die experimenteerde met drugs.
Francois overleed aan een hartaanval, waarschijnlijk het gevolg van zijn levenswijze.
Op de foto van deze bijzondere Columbia France lp zien we een mooi portret. Een wonderlijke foto van een man die in menselijk opzicht volledig onaangepast was aan zijn omgeving. Ondanks zijn dandy look, een man die met het leven niet veel aankon. Een mooie kop, een ontroerende foto.
En Debussy spelen kon ie! Met een vanzelfsprekend gemak en muzikaal inlevingsvermogen laat Francois op deze plaat horen dat hij inderdaad de grootste vertolker was van de Franse impressionisten. Zonder enig vals sentiment, zonder gezochte accenten klinkt hier Debussy zoals het echt moet. Zelfs Cortot klinkt dan geforceerd. Francois had het echt in zijn vingers. Maar wel goed zoeken naar deze lp. Na jaren zoeken kon ik er dan eindelijk een “scoren” deze week...

Sander

Beethoven 5, Wilhelm Fürtwangler DG LPM 18724

Berlijn 1947: Fürtwangler dirigeert Beethoven.

Een applaus van vijftien minuten mocht Wilhelm Fürtwangler in ontvangst nemen voordat het concert in Berlijn met de Berliner Philharmoniker begon. Het was zijn eerste concert met zijn geliefde orkest na de oorlog. In de laatste oorlogsjaren weigerde Fürtwangler pertinent ook maar kortstondig zich naar het publiek (in de oorlogsajren was de Nazi top vaak aanwezig) te keren voordat hij de orkest-inzet gaf. Tegen het eind van de oorlog had de Gestapo een lijvig dossier samengesteld over Fürtwangler en zijn hulp aan zijn “jodenvriendjes”. Albert Speer was één van de Nazi's die Fürtwangler wist te overtuigen dat zijn verblijf in Duitsland hem uiteindelijk de kop zou kosten.

In '47 keerde Fürtwangler dus terug naar Berlijn om er Beethoven vijf te dirigeren. Deutsche Grammophon maakte er een opname van. Fürtwangler kwam deze keer niet gehaast op en maakte een diepe buiging voor het publiek, iets wat hij dus met de Nazi-top onder het publiek nooit deed. Het publiek begreep de symboliek en gaf Fürtwangler een ovatie van een kwartier. De oorlogsjaren waren voorbij, Berlijn zou weer uit de as herrijzen. Het Nazi regime was verleden tijd.

Fürtwangler nam Beethoven vijf driemaal op. Twee maal met de Berliner Philharmoniker en één maal met de Wiener Philharmoniker. Deze DG opname uit '47 is zijn tweede opname en ook zijn beste. Deze tweede opname heeft een intensiteit die zijn andere opnamen van Beethoven vijf missen. Het lijkt alsof de ellende van de oorlogsjaren plaats maakt voor triomf. Fürtwanglers opnamen uit de oorlogsjaren zijn vaak somber. Beethoven zeven is daar zo'n voorbeeld van. Deze Beethoven vijf heeft een brede ademende sfeer. De uitwerking van het tweede thema van het eerste deel is onnavolgbaar, typisch Fürtwangler.

Deze Beethoven vijf lp is terecht een collectors item. Stom, en gelukkig toeval dat ik 'm deze week kreeg aangeboden. Uiteraard heb ik de cd versie, en een latere lp-persing. De eerste LPM persing stond al jaren op mijn lijst. Hij klinkt subliem (wat hebben ze in hemelsnaam met de cd versie gedaan!). De hoes en de lp zijn in nieuwstaat. Wat een plaat!

Overigens is deze Fürtwangler door Cisco Japan opnieuw uitgebracht in een prima persing. Is leuk natuurlijk, maar de echte Furtwangler fan gaat natuurlijk voor de eerste persing!

Sander