zondag 11 januari 2009

Mercury Living Presence, Copland


Van de week kreeg ik de zogenaamde TAS list weer eens onder ogen. De TAS list is een lijstje met zogenaamde “referentie” opnamen van het high-end tijdschrift the Absolute Sound. The Absolute Sound beschrijft in bloemrijke high-end taal de merites van high-end apparatuur. Leuk om op zijn tijd te lezen, zeker leuker als de vergelijkbare bladen van Nederlandse bodem waarin de scribenten hun ervaringen met geluidsapparatuur beschrijven in een denkbeeldige wereld die bestaat uit “zwart rondom de instrumenten”, “rust van de weergave” en “microdetails” De mannen van de TAS doen in elk geval nog moeite om het gehoorde te beschrijven in minder zweverige taal. Een bekende scribent van de TAS is Harry Pearson, een echte vinyl freak die een heus lijstje heeft samengesteld met - volgens hem - referentie platen die technisch zeer goed zijn. Zo nu en dan kom ik in mijn platencollectie zo’n plaat tegen die op Harry’s lijstje staat. Ah, een TAS lp denk ik dan. Ga ik weer eens luisteren. Zo kwam ik een paar dagen geleden deze Copland lp op het beroemde Mercury Living Presence label tegen in mijn volstrekt ongeordende collectie (ik wil er nog eens een paar weken voor uittrekken om alles eens te ordenen), en die weer eens op de platenspeler gelegd. Eerste stereo persing, een echt collectors item dus. En hoe klinkt dat? Tja, leuke plaat die natuurlijk top klinkt, maar typisch Mercury repertoire. Flink orkest met hier en daar een forse klap op de grote trom, lekker slagwerk en veel kopergeweld. Later deed het Telarc label dat allemaal nog eens dunnetjes over. Muzikaal stelt het allemaal bitter weinig voor, maar het heeft wel demo-kwaliteit. Kortom: eens per jaar beluisteren met een goed glas wijn en een stukje Reypenaer kaas erbij. Als echte high-ender gaat u dan naar bed met de geruststellende gedachte dat uw set klinkt als een klok.

donderdag 18 december 2008

Gerard Souzay, onvergetelijk liederen interpreet

Deze Decca opname van de grote Franse liederen-interpreet Gerard Souzay kunt u op cd niet meer kopen. Ooit brachten Decca en Philips cd's van hem uit, maar die zijn inmiddels al weer jaren gedeleated zoals dat heet. Op het Testament cd-label zijn nog een paar opnamen met Souzay verkrijgbaar, maar die zullen binnenkort waarschijnlijk ook wel uit productie worden genomen. Eigenlijk erg droevig als we ons bedenken dat Gerard Souzay de grootste zanger was in het Franse lied-repertoire. Zijn interpretaties van de liederen van Debussy, Duparc en Ravel werden de standaard. Generaties groeiden op met zijn vertolkingen. Ook in het Duitse repertoire excelleerde Souzay. Hij kon een hartverscheurende Erlkönig neerzetten, en zijn Winterreise had iets diep menselijks zonder dat hij zich vergreep aan vals sentiment. Zijn HMV opname van de Winterreise uit 1955 is voor mij nog altijd de mooiste. Een jaar geleden kwam ik deze 25 cm Decca plaat tegen met liederen van de Franse componist Gounod. Werkelijk prachtige liederen, en geniaal gezongen. Het is volstrekt onbegrijpelijk dat zoiets niet meer verkrijgbaar is op cd. Schande dat de muziek-industrie dit kostbare erfgoed voorgoed vaarwel lijkt te hebben gezegd. Op tweedehands plaat kunt u nog wel eens iets tegenkomen van Souzay, deze Decca is vrij zeldzaam helaas.
Wilt u eens luisteren: op Youtube hoort en ziet u Souzay Duparc´s Chanson Triste zingen.

woensdag 17 december 2008

Prosit Neujahr uit Wenen



Vandaag was ik weer eens getuige van het ongelooflijke getob en geklungel van “muziekliefhebbers” die menen hun muziek-collectie op harde schijf te moeten opslaan. Die muziek-collectie speelt men dan af met één of andere device waarop je kunt kiezen wat je zou willen horen. Uiteraard alles op afstand te bedienen. Je kunt je muziek afspelen in je huiskamer, maar ook in je slaapkamer of bij wijze van spreken op het toilet. Er schijnen ook audiofielen te bestaan die beweren dat die muziek op flic en flac bestand (het zal ongetwijfeld anders heten) net zo goed of zelfs beter klinkt als het origineel.
De volstrekt onoverzichtelijke bibliotheek en de indeling van zo’n modern medium, waarbij op een gegeven moment titels als ‘Cantates pour’ of ‘symphomy in g, Berlin Philh’ voorbij komen, maakt het allemaal nogal lachwekkend. Tja, wat zou dat allemaal kunnen zijn? Bach, wellicht? Door wie gespeeld? Een Mozart symfonie waarschijnlijk? Eerst maar een fragment horen. Maar wie speelt het nu? Overal in huis muziek luisteren schijnt erg in te zijn. Heerlijk loungen vanuit de luie stoel. Na een kwartier zoeken in het harde-schijf systeem komt er een opname voorbij van Blandine Verlet die Couperin speelt op het Ruckert klavecimbel dat staat in het Unterlinden museum in Colmar. Pieces pour clavecin, suite en do volgens het display op de transplofer. Het is dat ik de uitvoering herken. Het systeem geeft geen enkele informatie over de muziek en de uitvoering, en de originele cd staat ergens op zolder...het instrument klinkt onherkenbaar, nog net zou een geoefend oor er een klavecimbel in herkennen. Een wel heel droevig aftrekseltje van het beroemde Ruckers instrument. Hoezo flic en flac geript? Op dat soort momenten wordt ik echt erg droevig. Onmogelijke bediening (in dezelfde tijd zoeken had ik de gehele ’suite in do’ al kunnen luisteren), en volstrekt onaanvaardbare geluidskwaliteit. Voor mij is de lol er nu echt af. Je zult er ongetwijfeld “lounge” genen voor moeten hebben om het te kunnen waarderen. Het is blijkbaar belangrijk dat we tegenwoordig op elk moment op elke plek in huis muziek kunnen luisteren. Muziek luisteren is alleen geen vluchtige aangelegenheid die we zomaar even door kunnen zappen. Muziek luisteren vergt enige - ook intellectuele - inspanning. Een bed is om in te slapen, het toilet om de behoefte te doen, de keuken om in te koken. Heerlijk ouderwets. Om daar bij te blijven: het traditionele nieuwjaarsconcert door de Wiener Philharmoniker is binnenkort weer op tv. Volg ik al jaren. Van kinds af aan is dat het eerste muzikale moment in het nieuwe jaar. Met zijn allen rond de buis, de oliebollen op tafel. Een traditie op nieuwjaarsdag, nog steeds. De oliebollen bakken we in onze familie nog altijd volgens een oud familie recept. Smaakt het best. Er staan emmers vol om de familie te voorzien van bollen. Traditioneel speel ik ook altijd een nieuwjaarsconcert vanuit Wenen op plaat. Deze plaat uit 1981 door de Wiener Philharmoniker onder Lorin Maazel is één van de mooiste. Machtig mooie opname, met de bekende Trisch-Trasch polka, de Explosions-polka en de Seufer-Galop van Johann Strauss. Weliswaar digitaal opgenomen (daar is overigens niets mis mee) maar op een mooie draaitafel klinkt dat schitterend. In de platenkast staat deze lp, duidelijk vindbaar, onder het kopje tussen Kunst en Kitsch. Binnen ’no time’ klinken de Weense toppers in de kamer, de lp-hoes verschaft leuke informatie. Met oliebollen en Strauss: Nieuwjaarsdag op zijn best. Dat laat je toch niet over aan zo’n transplofter? Prosit Neujahr!

dinsdag 11 november 2008

Oistrakh speelt Tartini

Als ik zou moeten kiezen uit tien van mijn mooiste vioolplaten uit de barok, dan komt deze plaat van David Oistrakh met de duivelstriller sonate van Tartini misschien wel op de eerste plaats. De bijnaam duivelstriller komt van de legende als zou de duivel zelf de compositie hebben ingefluisterd bij Tartini terwijl die sliep. Het is ook een uitermate merkwaardige sonate; een lieflijk begin dat gaandeweg nogal een bijzondere wending neemt met bijna onspeelbare grepen, en vreemde dissonanten. Oistrakh is hier meesterlijk. De plaat werd uitgebracht in 1957 of '58 op Columbia 33cx1415. De Columbia 33cx platen zijn altijd weer heerlijk om naar te luisteren. Grote dynamiek, prachtige klank. Mono natuurlijk, maar dat vergeet je snel!
Op YouTube heeft iemand de lp on-line gezet (helaas niet met beelden van Oistrakh), maar luister er maar eens naar.

Oistrakh speelt de duivelstrillersonate (YouTube)
als mooi vergelijk speelt Oskar Shumsky het eerste deel van de sonate (ook zo'n grootheid op viool) Youtube

en tot slot een bijzonder onsmakelijke interpretatie door Vanessa Mae die het tweede deel van de sonate eens goed onderhanden heeft genomen. Lachwekkend en beschamend tegelijk...

en zo speelt Oistrakh dat dus......

maandag 3 november 2008

Ferenc Fricsay met Smetana's Moldau

Vorige week kwam ik tot mijn verrassing een plaat tegen van de Hongaarse dirigent Ferenc Fricsay met een orkestrepetitie van de Moldau vann Smetana. Fricsay studeerde o.a bij Bartok. Fricsay was een groot Bartok en Beethoven dirigent. Een ogenschijnlijk bekend stuk muziek als de Moldau krijgt onder Fricsay een andere dimensie. Buitengewoon boeiende plaat! Overigens verzamel ik platen met orkestrepetities door de grote dirigenten. U begrijpt mijn vreugde bij het vinden van deze plaat.

Op YouTube kunt u een gedeelte van deze orkestrepetitie bekijken en beluisteren. Fricsay was ten tijde van dit filmpje (en de opname van de lp) al ernstig ziek, en wist dat hij nog slechts kort te leven had. Met dank aan de mij onbekende liefhebber die dit document op YouTube heeft gezet!

Filmpje 1, inleiding Moldau, 1e thema

Filmpje 2, doorwerking, 2e thema

Filmpje 3, doorwerking, 3e thema

Filmpje 4, doorwerking

Filmpje 5, slot


Meer informatie over de dirigent

zondag 2 november 2008

Janine Jansen of Nathan Milstein?

Twee flimpjes op YouTube (wat een leuke dingen zijn daar te vinden) met muziek van Mozart.

Filmpje 1 is Mozart door Janine Jansen (onze nationale trots in leuke jurk) inleiding orkest
Filmpje 1 is Mozart door Janine Jansen (onze nationale trots in leuke jurk) inzet Janine
Filmpje 2 is Mozart door Nathan Milstein (één van de echt grote violisten)

Luister bij zowel Milstein als bij Janine niet al te aandachtig naar het orkest...nou niet zo geweldig. Jammer dat ik niets van Ferras kon vinden op YouTube. Maar wellicht wordt het zo duidelijk dat er violisten en violisten bestaan...

vrijdag 31 oktober 2008

Daniil Shafran speelt de cellosuites van Bach. cd


De cellosuites van Bach behoren tot de belangrijkste werken die voor cello zijn geschreven. Het is muziek waar je je leven mee bezig blijft en blijft luisteren. Muziek ook die je in een mensenleven nooit helemaal zal kunnen doorgronden, muziek die elke keer weer een uitdaging voor de geest blijft. Op lp en cd bezit ik nagenoeg alle uitvoeringen door de grote cellisten. Fournier, Gendron, Casals, Starker en sinds kort Daniil Shafran. Op plaat zijn de oorspronkelijke Melodia opnamen niet te vinden, op cd waren ze lang niet meer verkrijgbaar. Sinds kort heeft het cd-label Doremi ze weer op de markt gebracht. Ik wist van horen zeggen dat de uitvoering door Shafran iets heel bijzonder zou zijn. Ik had ze nooit gehoord, maar Shafran is waarschijnlijk de grootste cellist van de twintigste eeuw, dus die Bach van hem moest ik hebben. Na jaren geduld heb ik deze uitvoering dus nu op cd. Op plaat zal ik ze wel nooit meer te pakken krijgen. Enfin: deze Doremi cd’s klinken voortreffelijk, who cares!

Shafran is intrigerend. Muzikaal tot op het bot. Met zijn zangerige toon, zijn meesterlijk legato-spel, zijn bijna tedere versieringen en zijn fraseringen die de muziek een enorme spanning en diepgang geeft. Een wonder! Inderdaad heeft deze uitvoering iets van een cult-status bereikt. Maar terecht. Wie denkt nog aan Fournier of Starker als je de Sarabande uit bijvoorbeeld de tweede suite hoort. Die gaat door merg en been en laat dagenlang een diepe indruk achter. Wat een geluk dat deze uitvoering weer verkrijgbaar is op cd!
Op YouTube tenslotte een filmpje waarin Shafran de Sarabande speelt uit de tweede suite.
filmpje YouTube

donderdag 30 oktober 2008

Pablo Casals, Beethoven cellosonates. LP


Bij het luisteren naar deze lp met de Beethoven cellosonates gespeeld door Pablo Casals en Mieczyslaw Horszowski moet ik altijd denken aan de uitspraak van de dirigent Thomas Beecham: ’het enige dat telt bij een uitvoering voor publiek, is om tegelijk te beginnen en om tegelijk weer te eindigen. Wat er tussenin gebeurt maakt niet uit, het publiek hoort het toch niet’ Beecham’s deed deze uitspraak eens tijdens een orkestrepetitie, waarmee hij de lachers snel op zijn hand kreeg. Er ging bij die repetitie ook nogal wat mis. Bij deze uitvoering van Beethoven door Casals en Horszowski gaat ook niet alles van een leien dakje. De opname werd gemaakt tijdens een (live) concert dat werd gegeven in het Beethovenhaus in Bonn, waarschijnlijk in 1957. De inzetten zijn zelden gelijk, Horszowski lijkt zich er doorheen te moeten slepen, slaat herhaaldelijk mis, of slaat volkomen verkeerde akkoorden aan, zit te haspelen en speelt nogal eens uit de maat. Casals zit hoorbaar te snuiven, te kreunen en te grommen. Het is uitermate vermakelijk. Soms vraag je jezelf af waarom dit werd uitgebracht op lp. Nou dat is duidelijk: er zijn momenten bij deze uitvoering die zo diep ontroerend zijn, zo gaaf en meeslepend dat Philips ongetwijfeld juist daarom de plaat indertijd heeft uitgebracht. Het is indrukwekkend te horen hoe Casals de uitvoering weet te redden door zijn begeleider op sleeptouw te nemen en zichzelf dan weer lijkt te willen wegcijferen. Een uitvoering voor publiek door twee grote musici die al met al iets weten neer te zetten dat bij een studio opname nooit zal gebeuren: een moment uit het leven, een leven met muziek maken. Musiceren voor het publiek met razend moeilijke repertoire stukken. Soms is het een worsteling, zelfs voor de groten der aarde. Het publiek luistert ademloos, het applaus wordt dankbaar in ontvangst genomen. Vreemde plaat!
Op Youtube staat een filmpje van Pablo Casals met een masterclass rond de Bach cellosuites. Zeer de moeite waard eens te bekijken en te beluisteren!

maandag 27 oktober 2008

het Quartetto Italiano



We hebben het al eens vaker vermeld op onze site: een goede opname van een strijkkwartet-ensemble zegt meer over de geluidskwaliteit van een hifi-installatie dan al die audiofiele opnamen die we uitentreuren horen op beurzen. Gelooft u ons maar: een correcte weergave van een strijkkwartet-ensemble blijkt echt niet mee te vallen als we afgaan op de treurige weergave als we weer eens zo'n plaat horen op sommige installaties. Begint u nu alstublieft niet over plaatsing, staging, zwart of lucht tussen de instrumenten. Bekijk maar eens de bovenste foto. U kunt zich dan misschien wel voorstellen dat muziek voortgebracht door vier vrij dicht op elkaar zittende musici (2 violisten, een altviolist en een cellist) meer is dan wat audiofiele kretologie. We hebben het dan over timbre, harmonische rijkdom van de instrumenten, dynamiek, kleuring of juist ongwenste kleuring door de installatie. Bovendien kunt u in de kleine zaal van de concertzaal bijna dagelijks zo'n strijkkwartet live meemaken. De referentie ligt dus op de hoek!
Zo'n voortreffelijke strijkkwartet lp is deze Mozart door het Quartetto Italiano. Het kwartet werd in 1945 opgericht en deze Philips opname stamt uit 1971. Laat zo'n plaat maar eens los op uw installatie. Hoort u de cello lekker knorren? de buikige klank van de altviool, en de heerlijke klank van de twee violen? Is uw installatie echt top, dan kunt u horen dat de Italianen andere snaren gebruikten dan veel andere kwartetten.
Neem zo'n plaat maar eens mee bij een "luistersessie", naar een hifi-beurs of wat voor hifi-aangelegenheid dan ook. We weten u wel te verklappen dat heel wat van die high-end jongens u liever niet dit soort platen laten horen, en ook dat heel wat van die high-end installaties genadeloos door de mand zullen vallen als u er zo'n plaatje op speelt.
Voor wie meer wilt weten over het Quartetto Italiano. Onderstaande links zijn aardig.

zondag 26 oktober 2008

Brahms vioolsonates door Zukerman. DG lp


Van de vioolsonates van Brahms heb ik natuurlijk alle belangrijke uitvoeringen op lp. Josef Suk, Giocondo da Vito, Arthur Grumiaux, Heifetz en nog een paar. Deze opname met Pinchas Zukerman is mijn meest recente aanwinst, en bepaald niet de minste! Zukerman speelt op zijn "Dushkin" Guarnerius viool uit 1742. Prachtig instrument. Nu ben ik niet zo’n liefhebber van Zukerman, maar deze Brahms van hem is voortreffelijk. Het is wel een super romantische uitvoering, maar dat mag in Brahms. Heerlijk meeslepend allemaal. De begeleiding van Barenboim is lekker gespierd. Schitterende begeleider! De opname-techniek maakt deze Brahms tot een juweeltje. De opname werd gemaakt in 1975 door Klaus Scheibe van Deutsche Grammophon. De vioolklank is adembenemend, en de vleugel staat groot en voelbaar in de kamer. De intieme sfeer van een vioolrecital in de kleine zaal. Een referentie-opname als het gaat om geluidskwaliteit, en ook nog eens een heerlijke uitvoering. Wat kunnen lp’s toch mooi zijn!

revostyler
bezoekers sinds februari 2008

Welkom op de Weblog van Tube Elysium

Dordtse aangelegenheden...